Soru
İq'su uç değerlere sahip ebeveynlerin çocukları ortalmaya daha yakın skorlar elde etmekteymiş bu doğru mu?
Yanıt
Bu sadece IQ'ya özel bir şey değil. Bu bahsedilen istatistiksel fenomenin adı Ortalamaya Gerileme (Regression to the Mean), örneklemlelerdeki uç değerler tekrar örneklemlendiğinde o özellik için ortalama değere gerileme eğiliminde ve oldukça yaygın görülen bir fenomen. IQ değil de plaseboyu/hastalığıyla açayım hep aynı şeylerden bahsediyor olmayalım: Diyelim, normal sağlıklı halindeki sağlık değerin 0, kendini iyi hissettikçe bu +, kötü hissettikçe - dereceye ilerliyor olsun. Bir gün grip oldun, günden güne sağlık değerin düşüyor, üçüncü günde -4'e kadar geriledin ve endişelendiğin için doktora gittin, doktor sana genel bir ilaç yazdı gönderdi. Sen doktora gittiğinde zaten vücudun ekstrem bir sağlık durumunda olduğunu anladığı için seni tedbir almaya itti, yani uçtaydın fakat vücudun zaten bu sürede savaşmaya başlamış oluyor ve halihazırda senin "ortalama" değerine dönmeye başlıyorsun, doktor sana şekerli su da verse o değerler zaten ortalamaya doğru dönecekti. Ortalama halin ortalama olmasının, ekstrem uçların nadir olmasının sebepleri var (totolojik bir şey bu dediğim gerçi), o uç hali kendini sürekli sürdüren bir şey değil (öyle olsa ekstrem olmazdı, ortalama olurdu). Bu klinik denemelerde ya da gündelik hayatta "plasebo etkisi" dediğimiz şey aslında bu ortalamaya gerileme eğilimi. Senin spesifik sorun için de, genetikte ortalamaya gerileme var evet, bu gerileme kişinin genetik havuz popülasyonunun ortalamasına doğru gerilemedir (örneğin Türkiye 'nin ortalama IQ'su 93, Aşkenazi Yahudilerininki 110. Aşkenazi Yahudileri için ortalamaya gerileme 100'e doğru değil 110'a doğru olur). Bu gerileme verili bir genetik özelliğin kalıtsallığına (h^2) bağlı. Gerileme için formül şu: Çocuk_özelik değeri = ortalama + h2 * (ebeveyn ortalaması - ortalama) Mesela IQ'nun kalıtsallığı için .70 diyelim. Anne ve babanın ortalama IQ'su da 90, popülasyon ortalası da 100 olsun. O zaman 100 + .7 * (90 - 100) = 93, çocuğun ortalamasının 93 olmasını beklersin (bu ortalamaya gerileme bir kere işleyen bir şey, sonsuz olarak ortalamaya gerilenmiyor teknik sebeplerden dolayı). Aynı şekilde, ebeveyn ortalaması 120'yse, çocuğun beklenen IQ'su 114 oluyor ortalamaya gerilemeyle. https://sifirhipotezi.com/sizdengelenler/soru/292